August 7, 2022 4:34 pm

Sự thật về quan hệ “cá nước” giữa Lưu Bị, Gia Cát Lượng

Trong tiểu thuyết Tam quốc diễn nghĩa từng khắc họa mối quan hệ khăng khít giữa Lưu Bị và Gia Cát Lượng, được so sánh là như cá gặp nước, tuy nhiên các nhà sử học đã chỉ ra những dấu hiệu trái ngược nhau. 

Mỗi khi nhắc đến mối quan hệ giữa Lưu Bị và Gia Cát Lượng, người xưa vẫn luôn nhớ đến câu chuyện Lưu Bị từng ba lần đến lều tranh để tìm Gia Cát Lượng. 

Theo như nhiều tư liệu lịch sử có ghi chép, hai người này “nhất kiến như cố” tức là mới gặp đã quen. Lưu Bị sau này còn nói: “Cô gia nay đã có Khổng Minh, giống như cá gặp nước vậy”. Chính điều này đã làm hậu thế về sau nghĩ rằng mối quan hệ giữa hai người này là vô cùng khăng khít. 

Trong tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa cũng có viết, Lưu Bị vô cùng tin tưởng và tín nhiệm Gia Cát Lượng, chuyện quân chính đại sự nào cũng nhờ đến Gia Cát Lượng để lên kế hoạch, thậm chí Lượng nói gì Lưu Bị cũng nghe theo răm rắp. Như vậy mối quan hệ giữa hai người này liệu có thật sự khăng khít như cá gặp nước?

Không hoàn toàn được Lưu Bị trọng dụng

Các nhà sử học Trung Quốc ngày xưa và nay cũng từng đặt ra rất nhiều câu hỏi về vấn đề này. Nhờ các tài liệu lịch sử mà các nhà sử học đã có thể chứng minh được mối quan hệ giữa Lưu Bị và Gia Cát Lượng thật ra lại không hề thân thiết như trong Tam quốc diễn nghĩa đã mô tả. 

Thứ nhất, Gia Cát Lượng không phải là người được Lưu Bị ưu ái nhất ở nước Thục Hán. Sau khi chiến thắng lịch sử trong trận Xích Bích nhờ công lao to lớn của Gia Cát Lượng, Lưu Bị đã mở chiến dịch giành Tây Xuyên. 

Gia Cát Lượng được giao nhiệm vụ trấn giữ Kinh Châu còn Lưu Bị vẫn tin tưởng dùng Bàng Thống và Pháp Chính để đánh Tây Xuyên. Mãi sau này, Lưu Bị mới điều động Gia Cát Lượng đến mặt trận này. 

Thứ hai là trong chiến dịch đánh chiếm Hán Trung, Pháp Chính vẫn trở thành một trợ thủ đắc lực cho Lưu Bị. Gia Cát Lượng chỉ tham gia với vai trò ở phía sau, làm công tác hậu cần mà không được tham mưu. Vị trí của Gia Cát Lượng còn xếp sau Pháp Chính ngay cả khi Lưu Bị đã nắm trong tay Hán Trung. 

Thứ ba, Lưu Bị một lòng tin tưởng Quan Vũ và giao cho vị tướng này đảm nhiệm việc trấn thủ Kinh Châu. Tuy nhiên kết cục lại trở nên bi thảm nên Kinh Châu thất thủ. Nếu như Lưu Bị điều Quan Vũ đến Tứ Xuyên, Gia Cát Lượng và Triệu Vân ở Kinh Châu thì lịch sử khi ấy có thể đã thay đổi. 

Thứ tư, sau khi để mất Kinh Châu vào tay quân địch, Lưu Bị quyết tâm đánh Đông Ngô trong khi Gia Cát Lượng không được tham gia. Lưu Bị quyết tâm đánh Đông Ngô trong khi Gia Cát Lượng không được tham gia. Lưu Bị cũng không quan tâm mấy đến những lời khuyên ngăn của Gia Cát Lượng. Mãi đến khi quân Thục bị lửa thiêu rụi trong thảm hại thì Gia Cát Lượng mới thở dài: “Nếu có Pháp Chính ở đây thì chắc chắn sẽ khuyên được Chủ không tiến quân sang phía đông”. 

Câu nói này cũng phần nào cho thấy, Gia Cát Lượng không phải là số một trong mắt Lưu Bị mà Pháp Chính mới là quan trọng hơn. 

Quan điểm trái ngược

Tại sao lại có nhiều mâu thuẫn như vậy. Một số nhà sử học Trung Quốc có đưa ra hai lí do để giải thích cho vấn đề này. 

Thứ nhất, Lưu Bị và Gia Cát Lượng đều là những người sở hữu tư duy chiến lược khác biệt. Theo “Long Trung đối sách” thì Gia Cát Lượng cho rằng cách duy nhất để Lưu Bị củng cố lại quyền lực chỉ có thể là chiếm lấy Kinh Châu và Ích Châu. 

Kinh Châu khi ấy là do Lưu Biểu trấn giữ. Lưu Biểu đã già nay lại không có người kế nghiệp tài giỏi. Kinh Châu sẽ góp phần làm con đường vào nước Thục rộng mở hơn, đồng thời Hán Thủy và Miên Thủy ở hai bên sẽ bảo vệ vùng đất quan trọng ấy. 

Trong khi đó, Lưu Chương mới là người chiếm giữ Ích Châu. Đây cũng không phải là vị anh hùng dũng mãnh tới mức không thể đánh bại. Ích Châu chính là vùng đất khởi nghiệp của Bái Công Lưu Bang, một nơi vốn vô cùng hiểm trở và sở hữu vô số sản vật quý hiếm.

Gia Cát Lượng cũng đã toan tính, sau khi chiếm lấy Kinh Châu và Ích Châu, Lưu Bị chỉ còn việc ổn định lại nước Thục, xây dựng quân đội ngày càng lớn mạnh. Phía Bắc Lưu Bị địch Tào Tháo, phía Đông thì hòa Tôn Quyền, đang chờ thời cơ địa lợi nhân hòa để tiêu diệt cả hai đối thủ chính và thống nhất Trung Quốc. 

Nhưng Lưu Bị lại là người vô cùng nóng nảy, ông chỉ muốn thành công ngay lập tức mà không có chiến lược sâu xa. Lưu Bị chỉ muốn chiếm lấy một phương, làm vua ở nước Thục nên không hề xem trọng những ý tưởng liên kết với Đông Ngô mà Gia Cát Lượng đề xuất.

Lưu Bị cũng không hoàn toàn đặt niềm tin vào Gia Cát Lượng. Anh trai Gia Cát lượng là Gia Cát Cẩn cũng là người giữ nhiệm vụ quan trọng ở nước Đông Ngô, ông từng là sứ thần của nước Ngô sang Kinh Châu để thương lượng. 

Chính vì mối quan hệ phức tạp ấy mà Lưu Bị khó có thể xóa bỏ được những hoài nghi cá nhân với Gia Cát Lượng. 

Một nhà văn nổi tiếng Trung Quốc là Vương Phu Chi (1619 – 1692) cũng đã có những phân tích đánh giá sâu sắc về mối quan hệ giữa Lưu Bị và Gia Cát Lượng trong cuốn “Độc thông niên luận”. 

Gia Cát Lượng thì muốn giữ Hán tiêu diệt Tào. Nếu không liên kết với Đông Ngô thì Thục Hán sẽ không thể có thời gian Bắc phạt. Về phía Lưu Bị, ngay từ đầu gặp Gia Cát Lượng thì ý đồ của ông vẫn trước sau như một không thay đổi. 

Lưu Bị muốn tự lực tự cường, thành lập nên vương quốc, vì vậy ông đã cùng liên kết với Quan Vũ. Vì vậy, Lưu Bị không tin tưởng vào Gia Cát Lượng như Tôn Quyền ở Đông Ngô tin tưởng vào Gia Cát Cẩn. Trong tư tưởng của Lưu Bị vẫn luôn ôm mối nghi ngờ về quan hệ giữa Gia Cát Lượng và nhà Đông Ngô. 

Nói về việc gửi con ở Bạch Đế Thành, Lưu Bị để Gia Cát Lượng nhận Lưu Thiện làm con nuôi có thể hiểu là không còn cách nào, cực chẳng đã ông mới làm như vậy. 

Khi Lưu Bị sắp qua đời, đây cũng là lúc mâu thuẫn giữa Ích Châu và Kinh Châu đã trở nên vô cùng sâu sắc, Lưu Thiện lại không phải là mẫu quân vương kiệt xuất gì, ông không giỏi xử lý những tình huống phức tạp. 

Pháp Chính và Bàng Thống đã qua đời, người duy nhất Lưu Bị có thể tin tưởng bàn giao vận mệnh đất nước Thục duy nhất chỉ có Gia Cát Lượng. 

Có thể nói rằng, mối quan hệ quân thần như cá với nước giữa Lưu Bị và Gia Cát Lượng như trong Tam quốc diễn nghĩa mô tả, đây có thể chỉ là cách để tác giả La Quán Trung lưu ghi lại ấn tượng tốt đẹp về các vĩ nhân trong lòng hậu thế sau này.

Comments (0)

Leave a Reply